Ogród zen – jak go założyć?

Patrząc na ogród zen, czujesz spokój? Przechadzając się wśród kołyszących się traw czy kwitnących azalii, masz wrażenie, że czas stanął w miejscu? To nie efekt magii, a skrupulatnie przemyślanego projektu z mostkami, kamieniami, wschodnimi roślinami czy kaskadami w roli głównej. Sprawdź, czy współczesne ogrody japońskie nawiązują do buddyjskiej filozofii zen i jak założyć ogród zen przy własnym domu.

SPIS TRESĆI

1. Co to jest ogród zen?
2. Co wspólnego mają ogrody zen i filozofia zen?
3. Jaka jest symbolika elementów ogrodów zen?
4. Jak założyć ogród zen?
5. Jakie rośliny najlepiej nadają się do ogrodów zen?

Co to jest ogród zen?

Ogród zen to inaczej japoński ogród kontemplacyjny, który sprzyja relaksowi i medytacji. Przez prostotę, minimalizm i harmonię projektu nawiązuje do buddyjskiej filozofii zen. Pierwsze ogrodowe aranżacje tego typu datowane są na przełom pierwszego i drugiego wieku, gdy wprowadzono buddyzm w Japonii. Służyły one mnichom do medytacji. Najważniejsze elementy, o których nie można zapomnieć, zakładając ogród zen, to kamienie naturalne, pusta przestrzeń, woda i rośliny.

Istotne jest też, aby przy tworzeniu projektu ogrodu zen pamiętać o stworzeniu jego punktu centralnego. Mogą wyznaczać go np. rzeźba w dalekowschodnim klimacie, pagoda czy wyjątkowa roślina soliterowa, czyli wyeksponowana i rosnącą pojedynczo. Niemniej ważna jest częściowo ograniczona, np. elementami małej architektury czy bujną roślinnością, strefa do medytacji. Można w niej zaplanować drewniany podest, wysypany kamykami plac czy postawić ławkę.

Co wspólnego mają ogrody zen i filozofia zen?

Jeśli chcesz założyć ogród zen przy własnym domu, ponieważ zależy Ci na stworzeniu przestrzeni nie tylko estetycznej, ale sprzyjającej praktyce duchowej czy relaksowi? Zwróć uwagę na związki ogrodów zen z filozofią zen. W buddyzmie kładzie się duży nacisk na praktykę uważności na co dzień oraz obecności tu i teraz. W ogrodzie zen należy więc stworzyć spokojną i nieprzeładowaną elementami przestrzeń, który to umożliwi. Jej atmosfera powinna sprzyjać wyciszeniu się i otwarciu na bodźce z zewnątrz, np. piękno natury, oraz wewnątrz, np. emocje.

W ogrodzie zen kluczowa jest też pustka, którą filozofia zen pojmuje jako stan otwartości i braku przywiązania. Puste przestrzenie w ogrodzie mają symbolizować otwarcie na nowe możliwości. Nie należy zapominać o równowadze między poszczególnymi elementami projektu, tj. wodą, roślinnością, kamieniami i pustką. Uporządkowany ogród zen sprzyja poczuciu równowagi wewnętrznej. Przy projektowaniu ogrodu zen warto kierować się zasadami harmonii z naturą oraz minimalizmu, tj. odrzucić zbędne dekoracje czy elementy. Ma to sprzyjać osiągnięciu klarowności umysłu i wewnętrznego spokoju.

Jaka jest symbolika elementów ogrodów zen?

Najważniejsze elementy ogrodu zen to: kamienie, woda, rośliny i przestrzeń pusta. Co oznaczają? Woda to symbol życia, oczyszczenia i płynności, dlatego w ogrodach zen ma wprowadzać spokój i równowagę. Szumiąca i szemrząca po kamieniach w kaskadach czy niewielkich wodospadach sprzyja relaksacji i medytacji. Naturalne kamienie, które są nieodłączną częścią ogrodu zen, reprezentują stabilność, siłę i trwałość. W ogrodach kontemplacyjnych układane są w formacje nawiązujące do naturalnych krajobrazów gór, np. japońskiej Fudżi.

W ogrodach zen sadzi się najczęściej starannie wybrane, pochodzące z Dalekiego Wschodu gatunki roślin. Są to zarówno kwitnące byliny i krzewy, drzewa o barwnych liściach w ciekawych kształtach, a także delikatne trawy ozdobne czy mchy. Symbolizują przyrodę i podkreślają harmonię człowieka ze środowiskiem naturalnym. Kluczowa w projektach ogrodów zen pusta przestrzeń oznacza natomiast otwartość umysłu. Korzystając z otwartej przestrzeni ogrodu, łatwiej skupić się na własnych myślach. Podobnie jest, gdy ogląda się taki ogród przez szybę okna lub drzwi tarasowych w domu.

Jak założyć ogród zen?

Jeśli chcesz założyć ogród zen, przede wszystkim poświęć odpowiednią ilość czasu na stworzenie optymalnego projektu. Niektóre ogrody zen powstają nie w jeden sezon, a latami. Aby osiągnąć harmonię i prostotę, które cechują takie aranżacje ogrodowe, pamiętaj, że kluczowe są w nich:

● minimalizm – a więc brak zbędnych ozdób czy nadmiaru gatunków roślin;
● łączenie natury z małą architekturą – rośliny, kamienie i woda powinny być uzupełnione elementami bliskowschodnimi elementami architektonicznymi, np. ścieżkami i mostkami;
● pusta przestrzeń – zadbaj o to, by nie przeładować ogrodu zen liczbą roślin czy dekoracji, zadbaj o porządek i wolne miejsce na rabatach;
● kamienie -wybieraj starannie kamienie w różnych rozmiarach, kształtach i kolorach, decyduj się tylko na te naturalne, a nie imitacje z betonu;
● woda – ogród zen nie istnieje bez elementów wodnych, np. kaskad, strumyków, oczek wodnych;
● pagody – o ile zależy Ci na kontemplacyjnym ogrodzie do medytacji, ponieważ są one obowiązkowym elementem w ogrodach zen na terenie świątyń buddyjskich.

Jakie rośliny najlepiej nadają się do ogrodów zen?

W ogrodach zen projektanci najczęściej wykorzystują gatunki roślin o subtelnym, choć interesującym wyglądzie. Powinny one być dodatkowo łatwe w pielęgnacji, a także pasować do estetyki minimalistycznej. Wśród najchętniej wybieranych roślin do ogrodów zen nie może zabraknąć:

● mchów i traw ozdobnych o ciekawych – pasiastych lub przebarwiających się liściach (np. miskanty, trawy japońskie);
● bambusów (np. Sasa, Fargesia);
● drzew i krzewów iglastych o dalekowschodnim rodowodzie (np. sosny, świerki czy cyprysy japońskie);
● kwitnących japońskich krzewach (np. azalie, różaneczniki. berberysy);
● roślin z liśćmi o ciekawym wyglądzie (np. Heuchera, Sagina).